انتشار کتاب «مجموعه مقالات از حکمت اسلامی در فرآیندهای هنری و معماری»

اختصاصی، معمارنیوز- انتشار کتاب «معماری اجتماعی؛ خانه ایرانی»

نویسنده: عبدالحمید نقره کار؛ مدیر قطب علمی معماری اسلامی دانشگاه علم و صنعت
ناشر: انتشارات جهاد دانشگاهی قزوین
تاریخ انتشار: بهار ۱۳۹۶
تعداد صفحات: ۳۴۸
قیمت: ۲۱/۰۰۰ تومان

پیشگفتار:
در فرایند انسان ها باید بعد نظری را از ابعاد عملی در تمدن های مختلف تفکیک نمود. یعنی مباحث انسان شناسی و زیبایی شناسی را که سرچشمه و بنیان آثار هنری و ارزیابی آنها هستند باید از آثار هنری، نظیر معماری و شهرسازی در تمدن ها و کشورهای مختلف ابتداء از هم تفکیک نمود.

از نظر اسلامی تنها مکتب الهی و تحریف ناشده اسلام و زیبایی شناسی آن جامع و مانع و خطاناپذیر بوده و می تواند مبنا و معیارهائی برای ارزیابی و نقد کلیه سلیقه ها و مدهای زیبایی شناسانه باشد. در عین حال اسلام ما را قادر می سازد بر مبنای زیبایی شناسی جامع خود کلیه فرایندهای انسانی از جمله آثار معماری و شهرسازی را مورد ارزیابی قرار داده، ابعاد منفی آثار تمدنی را نقد نموده، از ابعاد مثبت آنها الهام گرفته و همواره آثار آینده را بهتر از امروز خلق نمائیم. اسلام تنها مکتبی است که دور از هر نوع خود بینی و خودخواهی فردی و نژادپرستی اجتماعی می تواند ایده آل ها را با واقعیت ها تلفیق نموده و جامعه جهانی را بسوی وحدت، صلح، برادری و تمدنی شایسته، فطرت الهی انسانها رهبری نماید. اصول بنیانی و راهبردی این تمدن جهانی و مشترک بوده و ابعاد مهندسی و کالبدی آن مبتنی بر مجموع شرایط زمانی و مکانی یعنی بومی خواهد بود.

مقالاتی که در این مجموعه گردآوری شده است هریک ابعادی از ضرورت های اعلام شده را در بضاعت ناچیز مؤلف به شرح ذیل مطرح نموده است:
• در مقاله (۱) : ساختار، مراحل، منابع و مبانی در فرایندهای انسانی از منظر اسامی مورد بررسی تطبیقی قرار گرفته است.
• در مقاله (۲) : پیش نویسی برای نقشه راه تمدن نوین اسامی پیشنهاد شده است تا با اظهار نظر صاحب نظران مربوطه اصلاح و تکمیل شود.
• در مقاله (۳) : مهم ترین عنصر کالبدی معماری یعنی ایده های (فضایی – هندسی) مطرح و مغالطه و انحراف برخی از معماران و سبک های معماری معاصر در عدم تمایز بین تعامل ادراکی انسان با فضا در معماری با فضا و هندسه در علوم (ریاضی، فیزیک، زیست شناسی، نجوم و غیره) مورد بحث و ارزیابی قرار گرفته است.
• در مقاله (۴) : انواع مغالطه های موجود و صادراتی از فرهنگ غربی در حوزه مباحث هنری و معماری و شهرسازی مورد ارزیابی و تحلیل قرار گرفته است.
• در مقاله (۵) : مؤلف اثبات می نماید که اسام غیر از ارائه خطاناپذیر مباحث نظری و غیر از مصداق الهام بخش هنر و معماری آفرینش، از بعد کالبدی و عملی نیز با ارائه نمونه ها و نمادهائی نظیر خانه کعبه و جمرات سه گانه در مجموعه بیت الله الحرام، معماری و ضد معماری، نیایشگاه مطلوب و نیایشگاه های نامطلوب را تبیین و تشریح نموده است.
• در مقاله (۶) : طراحی جدید مسجد حضرت ولیعصر (عج) در جنوب پارک دانشجو و در مجاورت تئاتر شهر در مقایسه با طرح اولیه آن و با توجه به اصول بدیهی در طراحی مساجد مورد ارزیابی و نقد قرار گرفته است. در فرایند تصویب این طرح نامناسب و ناهنجار، نقش برخی از اساتید دانشگاهی و کارشناسان و مدیران شهری مطرح شده است.
• در مقاله (۷) : پاسخ به سؤالات مجله طراح، در این قسمت به سؤالات بنیانی که مجله طراح در حوزه هنر و معماری مطرح نموده است، به صورت اجمال، پاسخ هایی ارائه شده است.
• در مقاله (۸) : به این موضوع پرداخته می شود که اندیشه ها، اعتقادات و آرمان های هنرمند (بنیان های فرهنگی هنرمند) از یک سو او را به ادراکات زیبایی شناسانه می رساند و از الهامات انفسی و ربانی برخوردار می گرداند و از دیگر سو استعدادهای عملی و تجربی او (توان خلاقانه هنرمند) با تمرین و ممارست و تربیت و برخورداری از الهامات آفاقی و تجربی توان خلق آثار هنری را کسب می نماید و بدین ترتیب می تواند آثاری ارزشمند و اصیل و با محتوی عمیق و مؤثر و برانگیزاننده به وجود آورد.
• در مقاله (۹) : به شش سؤال پیرامون مساجد ایران در یک میز گرد تخصصی شبکه قرآن سیمای جمهوری اسامی ایران به مناسبت هفته جهانی مساجد به این ترتیب پاسخ داده شده است: طراحی و معماری مساجد در دوران گذشته چگونه شکل گرفت و دارای چه ویژگی هایی بوده است؟ آیا طراحی معماری موجود مساجد پاسخگوی نیازهای امروز جامعه مسلمین ایران است؟! شرایط متغیر اوضاع سیاسی، اجتماعی، اقتصادی کشور چه تأثیری بر روند ساخت و ساز مساجد در ایران دارند؟ آیا موقعیت های متفاوت جغرافیایی در نوع معماری مساجد می تواند اثرگذار باشد؟ در ابتدا مساجد را به چه شکلی می ساختند و آن گاه در گذر زمان چه تحولاتی در نحوه ساخت و ساز و معماری مساجد رخ داده است؟ اصول و ارکان طراحی مساجد اسامی در ایران برکدام پایه استوار است؟
در مقاله (۱۰) : در پاسخ به سؤالات وزارت مسکن و شهرسازی درباره هویت از منظر معماری و شهرسازی اسلامی ایرانی به ترتیب به این سؤالات پاسخگویی شده است: هویت شهری چیست و دارای چه تعریف و نشانه هایی است؟ چه عناصری هویت شهری را می سازند و شکل می دهند؟ ثبات در هویت شهری با توجه به تحولات اجتماعی و اقتصادی تأثیر گزار چگونه امکان پذیر است؟ با توجه به نظرات وزارت مسکن و شهرسازی در خصوص هویت شهری  چه اقدامات اجرایی انجام گرفته است؟ آیا الگوها و هویت بافت های معماری سنتی می تواند جایگزین طرح های معماری و شهرسازی کنونی ایران شوند؟در شهرهای جدید ایجاد چه عناصری می تواند هویت بخش باشد؟ مهمترین شاخصه های اصلی معماری اسلامی کدام است؟ چه ویژگی هایی می تواند به شکل مؤثری معماری دوران اسلامی را در سطح بین المللی مطرح سازد؟
عبدالحمید نقره کار

• فهرست مطالب کتاب:

مقاله اول: نسبت اسلام با فرایندهای انسانی در ذیل مشیت الهی
(راهبردها و راهکارهایی برای خلق آثار هنری، معماری و شهرسازی)
چکیده مقاله
مقدمه
نسبت اسلام با مرحله اول در فرایندهای انسانی
نسبت اسلام با مرحله دوم از فرایندهای انسانی
نسبت اسلام با مرحله سوم از فرایندهای انسانی
نسبت اسلام با مرحله چهارم از فرایندهای انسانی
مقاله دوم: نقشه راه تمدن نوین اسلامی
آسیب های وضع موجود و راه حل های کلی آنها
اسلام و زیبائی شناسی
حکمت هنر اسلامی
حکمت هنر اسلامی و معماری
حکمت هنر اسلامی و شهرسازی
ارکان تحقق هویت اسلامی در یک شهر
شهرسازی و فقه اسلامی
بهره برداری از تجربیات ارزشمند گذشت

مقاله سوم: تعامل ادراکی انسان با ایده های فضایی-هندسی در معماری چکیده فرضیه رساله
پیشگفتاری بر هنر ومعماری
معانی و مفاهیم واژه های رساله نظریه پردازی
معماری، گرایشی میان رشته ای است
روش پژوهش در گرایش به معماری
روند موضوعی در رشته های هنری و معماری (تبدیل ایده ها به پدیده ها)
اصول حاکم بر گزاره های نظری، عملی و ارزیابی آثار معماری
بررسی تطبیقی مکاتب نظری از بعد شناخت شناسی تا زیبای یشناسی
نقد و تحلیل کلی دیدگاه مکاتب فکری تأثیرگزار بر هنر و معماری
جمع بندی و نتیجه گیری از دیدگاه های مکاتب تأثیر گزار بر هنر و معماری
بررسی دیدگاه برخی از اندیشمندان درباره ایده های فضایی- هندسی
ایده های فضایی- هندسی مناسب برای هر یک از ابزارهای ادراکی انسان ها
شواهد تجربی در اثبات نظریات ارائه شده
دو نماد معمارانه مثبت و منفی در مجموعه بیت الله الحرام
از چارطاقی های آتشکده به معماری مساجد
شواهدی تجربی از معماری و شهرسازی در دوران اسلامی
جمع بندی و نتیجه گیری از رساله نظریه پردازی

مقاله چهارم: ارزیابی و نقد مغالط ههای موجود در حوزه هنر و معماری و شهرسازی
چکیده مقاله
کلمات کلیدی
مقدمه
تضاد بین (علم و دین)
تضاد بین سنت گرائی (ترادیسیونالیزم) و تجدّد گرائی (مدرنیسم)
تضاد بین اسلام و آثار مسلمانان (نظیر معماری و شهرسازی)
تبین و تشریح مغلطه های مشکل ساز
تضاد بین رویکرد های نخبه گرایی و مشارکت گرایی
ویژگی های مشاوران در منابع اسلامی
تضاد بین تقلید و خلاقیت
مغالطه در طرح تضاد بین آرمان گرائی (ایده آلیسم) و واقع گرائی (رئالیسم)
مغالطه در طرح تضاد بین انسان محوری (امانیسم) و خدا محوری (تئیسم)
طرح تضاد بین جهانی بودن یا بومی بودن
جمع بندی و نتیجه گیری

مقاله پنجم: خانه کعبه سلول بنیادی در طراحی نیایشگاه های مطلوب
مقدمه
روش پژوهش و تحلیل
مبانی نظریه
سرچشمه اصول و ارزشها
مفهوم عبادت و نیایش
رابطه مفاهیم و ارزش ها باشکل ها وکالبدها
خانه کعبه، الهام بخش در طراحی نیایشگاه مطلوب اسلامی
مهمترین ویژگی های تاریخی و محتوایی خانه کعبه
مهمترین ویژگی های کالبدی و بیرونی خانه کعبه
مهمترین ویژگی های درونی خانه کعبه
جدول اصول ده گانه اجتهاد تفریعی در تحقق راهبردها و راهکارهای فرازمانی و فرامکانی در
عالم طبیعت
تبدیل آتشکده به مسجد با حداقل تغییرات کالبدی و حداکثر تحول محتوایی
الهام از آیات خانه کعبه در سایر مساجد دوران اسلامی
مقایسه ویژگی های معماری مساجد و کلیساهای صلیبی
از بعد ایده های فضایی- هندسی
الف- مساجد
ب- کلیساهای صلیبی
ازبعد نمادپردازی
الف- مساجد
ب- کلیساهای صلیبی
از بعد آرایه ها
الف- مساجد
ب- کلیساها
مقایسه کالبدی کلیساهای صلیبی و مساجد
نتیجه گیری
پاسخ به سؤالات و ابهامات منتقدین و داوران محترم
فهرست منابع

مقاله ششم: ارزیابی و نقد طراحی جدید مسجد ولیعصر(عج) 
چکیده مقاله
مقدمه
مهمترین اهداف کاربردی مصوب (کاربری های مجموعه) در طرح قدیم
کاربری های مذهبی
کاربری های فرهنگی
کاربری های خدماتی
مهمترین اهداف راهبردی طرح (مبانی نظری) در طرح قدیم
تشریح طرح اولیه مسجد
ارزیابی اصول ارائه شده در طرح جدید مسجد ولیعصر(ع)
برخی از اشکالات طرح جدید
دلایل ایجاد این نوع ضایعه های تأسف بار در بعضی از ساختمان های ملی و دولتی

مقاله هفتم: پاسخ به ۷سؤال مجله طراح پیرامون حکمت هنر و معماری اسلامی
سؤال (۱) : اگر قرار باشد دوران انقلاب اسلامی دارای معماری ای مرتبط و مختصات تاریخی منوط به خود باشد، این معماری را چگونه باید تعریف کرد؟
سؤال (۲) : اصولا ارتباط معنا و فضا یا معنویت و فضامندی را چگونه ارزیابی می کنید؟
سؤال (۳) : شاید کلیشه ای باشد، ولی مخاطب علاقه مند است با توجه به سوابق پژوهشی آن استاد بزرگوار، نظرگاهتان را در بحث هویت معماری و بالاخص معماری ایرانی اسلامی روشن
کنید.
سؤال (۴) : اخیرا یادداشتی در رابطه با معماری پیتر آیزنمن و نگاه ویژه شما به معماری ایشان را خواندیم… شاید سو ءتفاهماتی در این راستا ایجاد شده باشد. در هر حال بهتر است مستقیماً نگاه شما نسبت به معماری غالب در غرب را دوباره داشته باشیم.
سؤال (۵) : فکر نمی کنید که روزآمد سازی اندیشه های هویت گرا به اقبال عمومی نسبت به آن کمک کند. اگر پاسخ مثبت است لطفا با توجه به جایگاه تصمیم سازتان، نحوه آن را توضیح
دهید.
سؤال (۶) : آیا روزی خواهد رسید که روند غالب آموزش و حرفه مندی معمارانه در ایران در مسیری تعالی جویانه، آنچنان که مد نظر شماست قرار گیرد… چگونه؟
سؤال (۷) : کلام آخر، دوست داریم چند توصیه روشن و کاربردی برای معماران جوان داشته باشید.

مقاله هشتم: ارتباط و هماهنگی معنی و صورت در هنر و معماری
روش تحقیق در حوزه مباحث فرهنگی و هنری (معماری)
تقسیم بندی علوم از منظر علماء تجربی (پوزیتیویست ها)
ارائه منابع مستند و موثق در طرح مباحث نظری
منابع و مآخذ تحقیق
بررسی تطبیقی در ارزیابی گزاره های نظری
نقد و ارزیابی گزاره های نظری برای رسیدن به یک نظریه واحد
ابزار و شیوه های نقد و ارزیابی گزاره های نظری
موضوع شناسی یک مکتب هنری از معنی تا صورت
تفکیک اصول حاکم بر گزاره های نظری و عملی و… و روابط بین آنها
اصول حاکم بر روابط مخاطبین آثار هنری و هنرمندان
سیر تکاملی هنرمند در دو حوزه نظری و عملی

مقاله نهم: کند و کاوی پیرامون معماری مساجد ایران
سؤال (۱) : طراحی و معماری مساجد در دوران گذشته چگونه شکل گرفت و دارای چه ویژگی هایی بوده است؟
سؤال (۲) : آیا طراحی معماری موجود مساجد پاسخگوی نیازهای امروز جامعه مسلمین ایران است؟!
سؤال (۳) : شرایط متغیر اوضاع سیاسی، اجتماعی، اقتصادی کشور چه تأثیری بر روند ساخت و ساز مساجد در ایران دارند؟
سؤال (۴) : آیا موقعیت های متفاوت جغرافیایی در نوع معماری مساجد می تواند اثرگذار باشد؟
سؤال (۵) : در ابتدا مساجد را به چه شکلی می ساختند و آنگاه در گذر زمان چه تحولاتی در نحوه ساخت و ساز و معماری مساجد رخ داده است؟
سؤال (۶) : اصول و ارکان طراحی مساجد اسلامی در ایران برکدام پایه استواراست؟

مقاله دهم: هویت از منظر معماری و شهرسازی اسلامی ایرانی
هویت شهری چیست و دارای چه تعریف و نشانه هایی است؟
چه عناصری هویت شهری را می سازند و شکل می دهند؟
ثبات در هویت شهری با توجه به تحولات اجتماعی و اقتصادی تأثی رگذار چگونه امکان پذیر است؟
با توجه به نظرات وزارت مسکن و شهرسازی در خصوص هویت شهری، چه اقدامات اجرایی انجام گرفته است؟
آیا الگوها و هویت بافت های معماری سنتی می تواند جایگزین طرح های معماری و شهرسازی کنونی ایران شوند؟
در شهرهای جدید ایجاد چه عناصری می تواند هویت بخش باشد؟
مهمترین شاخصه های اصلی معماری اسلامی کدام است؟
چه ویژگی هایی می تواند به شکل مؤثری معماری دوران اسلامی را در سطح بین المللی مطرح سازد؟

دریافت تصویر جلد
منبع خبر: www.MemarNews.com

مطالب معمارنیوز را در کانال تلگرام معمارنیوز دنبال نمایید.

هرگونه استفاده از مطالب اختصاصی این سایت بدون کسب اجازه کتبی پیگرد قانونی دارد.

 

share Memarnews content
Facebooktwittergoogle_pluslinkedinmailFacebooktwittergoogle_pluslinkedinmail

Follow Memarnews
Facebooktwittergoogle_pluslinkedinyoutubevimeoinstagramflickrfoursquareFacebooktwittergoogle_pluslinkedinyoutubevimeoinstagramflickrfoursquare


برچسب :

مطالب پیشنهادی :



نظر دهید

لطفا پاسخ صحیح را در کادر وارد نمایید. *

تمام حقوق این سایت برای © 2018 معمار نیوز محفوظ است.هرگونه استفاده از مطالب این سایت بدون کسب اجازه کتبی پیگرد قانونی دارد.
flickrtumblrtwittergoogle_pluslinkedininstagramfacebook