آنالوطیقای طراحی

این نوشتار، یک کتاب درباره‏ ی «روش طراحی» معاصر نیست. کتاب نیست، زیرا کتاب‏ها بیشتر به گردآوری مطالب می‏پردازند؛ درحالی‏که در این نوشتار یک «تز» مطرح شده است. روش طراحی نیز این‏گونه فهم شده که با چه ابزاری و با چه رویکردی طراحی شود. این نوشتار، بیان انگاره‏ای نوین در «فرآیند طراحی» است.
هرچند کتاب به نقد روش‌های نوین طراحی معاصر در غرب می‌پردازد، ولی نخست اینکه قابل تعمیم به گستره‏ های مختلف طراحی مانند طراحی صنعتی، معماری داخلی، طراحی شهری و شهرسازی است. تز اصلی کتاب با نگرش‏های تیزبینانه و موشکافانه قابل‌گسترش به همه‏ ی روش‏های طراحی در مکان‏های دیگر است؛ دوم اینکه این کتاب، رویکرد و شگرد طراحی را از سبک و روش متمایز می‏سازد؛ «کانسپت» را از ایده و اندیشه تفکیک می­کند، انواع آن را شرح می­­دهد و  به نقد می‏کشد. سوم، آفرینش فرم را تنها یکی از ابعاد فرآیند طراحی می­داند و برای آن روش جدیدی معرفی می‏کند. چهارم، جهت‌گیری طراحی و میزان آن را سنجیده و همه ‏ی این‏ها را در فضای انگاره‏ های فرآیند طراحی در مهندسی و علوم انسانی بازگو می‏کند. بنابراین کتاب حاضر بدون شک می تواند یکی از کتاب های مرجع برای تدریس در دوره ی  دکتری معماری و شهرسازی یا کارشناسی ارشد در رشته های مذکور مورد استفاده قرار گیرد.
کتاب با مرور انگاره ‏های طراحی و معرفی آن‏ها به دنبال یافتن پنداره ‏های روش‏های طراحی است؛ از همین رو افزون بر بررسی انگاره ‏ها و پنداره‏ های طراحی، به نقد آن‏ها از زاویه ­ا‏ی مشخص یعنی روش طراحی می‏پردازد. نویسنده‏ ی کتاب که سال‏ها در ایران و خارج آن به کار ­طراحی و تدریس مشغول بوده، این نوشتار را در درس «نظریه‏ ها و روش­های طراحی» آموزش داده‏ و با بسیاری از طراحان آثار معرفی‌شده در ارتباط بوده است. تز مطرح‌شده در این کتاب، بیان‏گر چیزی است که در فرآیند طراحی همه می‏بینند، اما کمتر به آن فکر می‏کنند. بنابراین نوآوری کتاب، اندیشیدن به موضوعی است که از زایش معماری تا طراحی شهری حضور داشته، اما هیچ‌گاه به این شکل مطرح نشده است.
به­ قول «شوپنهاور» مسأله­ی اصلی در جهان بیش از آنکه دیدن آنچه باشد که کسی ندیده، فکر کردن درباره­ی آن چیزهایی است که همه می‌بینند و کسی به آن­ها نمی ‏اندیشد. آقای دکتر محمود رضائـــی با دقت فراوان و  ژرف نگری قابل توجهی به تألیف این کتاب پرداخته است که جای تشکر و قدردانی از ایشان را دارد.

توفیق روزافزون این نویسنده توانا و جوان را از ایزد منان خواستارم .
دکتر هاشم هاشم نژاد
دانشیار دانشکده معماری وشهرسازی
دانشگاه علم وصنعت ایران
 موضوع و پرسش های اصلی که کتاب به آن پرداخته است:

آیا به­ راستی می‏توان درباره ‏ی روش طراحی، پرسشی به میان آورد که با انتخاب شیوه‏ای منطقی و مستدل ما را به پاسخی روشن برساند؟ آیا روش اصلی و یگانه‏ ای برای طراحی فضا وجود دارد؟ آیا می‏توان همه ‏ی روش‏ها را ـ در صورت وجود ـ در یک اصل واحد، مشترک دانست؟ و اساسا،ً آیا می‏توان در زمینه­ ی پیدایش فرم و فضا روشی برای طراحی قایل شد؟ طراحان در ذهن خود چگونه عمل آفرینش اثر را انجام داده و آن را در جهان واقع پدید می‏آورند؟ معماران، طراحان شهری و محیطی چگونه طراحی می‏کنند و روش‏های آفرینش فضا در آثارشان چگونه است؟ طراحان چگونه فرم، محصول و اثر خود را تولید می‏کنند؟ در فرآیند طراحی، طراحان از چه روش‏هایی برای خلق فرم نهایی اثر خود بهره جسته و جهش از تحلیل و مطالعات به شکل و فرم نهایی در آثار طراحان معاصر به چه روش یا روش‏هایی صورت گرفته است؟
در این کتاب منظور از روش طراحی، جنبه‌های مدیریتی یا مهندسی و برنامه­ریزانه نبوده بلکه آفرینش کیفی، شکلی و فضایی اثر طراحی شده مورد نظر بوده است. از آنجا که عمل طراحی می‌تواند به قبل از اجرا، حین اجرا و پس از آن تقسیم شود، اشاره می­شود که در این کتاب مقصود اصلی، طراحی قبل از اجرا بوده است. هرچند موارد بیان‌شده در این کتاب در بیشتر مواقع قابلیت تعمیم را به سایر گستره‏های طراحی دارند، اما نویسنده در گستره­ی طراحی معماری و طراحی شهری معاصر در جهان غرب سخن گفته است. همانا گسترش پنداره‏ها و انگاره‏های مطرح‌شده در این کتاب در فضای سرزمین‏های شرق جستاری جدا و ارزشمند خواهد بود.

بخشهای کتاب:
کتاب دارای سه بخش است. نویسنده کوشیده ابتدا در بخش اول کتاب فرآیند طراحی را با توجه به گام تحلیل و ترکیب بکاود، انگاره‏ های فرآیند طراحی فرم و فضا را دسته ‏بندی کند و اندیشه‏ های بیشتری را برای هر دسته با توجه به متن‏های موجود جمع‏ آوری و بازخوانی کند. دسته‏ بندی انگاره ‏های طراحی به شیوه ‏های گوناگون میسر است؛ اما نویسنده در این کتاب فرآیند طراحی را ملاک طبقه‏ بندی قرارداده ‏است. از طرف دیگر، نوشتار و متون اندیشمندان طراحی گاهی در بیش از یک دسته قابل قرارگیری است. متون انتخابی و دسته­ بندی­شده در زمینه ­ی معماری و شهرسازی بوده است. جداول تهیه شده تنها شروع بحث در زمینه‏ ی نظریه و روش طراحی است و به­ آسانی می‏توان در هر طبقه نوشتاری جدید اضافه کرد. نگارنده بر اساس سیر تاریخی انگاره ‏ها را نظم داده است.
بخش دوم کتاب به معرفی انواع روش‏های طراحی می­ پردازد. در این بخش، روش‏های طراحی فرم و فضای معماری و شهری که توسط دیگران دسته‌بندی­ شده‏ در متون طراحی بازنگری شده‏ و برای هر روش نمونه یا نمونه ‏هایی شرح و تفسیر شده است. این نمونه ‏ها بیشتر بر اساس انتخاب همان اندیشمندی که دسته­ بندی را انجام داده برگزیده ‏شده است. در موارد معدودی نگارنده مبتنی بر نظر سایر منتقدان، نظریه ‏پردازان یا تحلیل‏های خود، پروژه­ ی برتر یا نمونه ‏ی برجسته ­ای را برای روش مطرح شده برگزیده ‏است.
در بخش سوم، روش‏های طراحی بخش پیشین مقایسه و نقد شده و همه‏ ی آن‏ها با برهان به اصلی واحد تلخیص شده است: اصل قیاس. اصلی که از نگاه نویسنده اشتراک میان همه‏ ی روش‏های طراحی است.  بنابراین روش بررسی به‌کاررفته در این کتاب، روشی کیفی، استقرایی و اکتشافی با مرور، مقایسه و تفسیر آثار و نمونه‌های معماران و طراحان مشهور و خوش‏نام معاصر بین ‏المللی است که به ­جز مواردی محدود، طراح یا طراحان آن در قید حیات بوده‏ اند. طراحانی که با تمام شخصی بودن آثارشان جنبه‏ ها و اصول زیبایی­شناسی در کارهایشان قابل‌ردیابی است و به ­جای تقلید سبک، روش یا تکنیک فردی‏‏، باید به فهم بن‏مایه ‏های بین‏المللی در پس آثارشان پی برد.

کتاب حاضر توسط دانشگاه آزاد اسلامی تهران مرکزی در 400 صفحه، 2000 نسخه تمام رنگی به چاپ رسیده است .

share Memarnews content
Facebooktwittergoogle_pluslinkedinmailFacebooktwittergoogle_pluslinkedinmail

Follow Memarnews
Facebooktwittergoogle_pluslinkedinyoutubevimeoinstagramflickrfoursquareFacebooktwittergoogle_pluslinkedinyoutubevimeoinstagramflickrfoursquare


مطالب پیشنهادی :



۵ نظر on “آنالوطیقای طراحی”

  • کامی wrote on ۱۵ بهمن, ۱۳۹۳, ۶:۳۴

    نویسنده کتاب؟

  • ali wrote on ۲۵ آذر, ۱۳۹۵, ۲۲:۱۱

    That’s niceee

  • Mandana wrote on ۲۵ آذر, ۱۳۹۵, ۲۲:۱۴

    vaghan ketab mahi ast ghabool daram. beroze va gheimatesh khobe kayfiyat aali

  • اسما wrote on ۱۵ اردیبهشت, ۱۳۹۶, ۱۲:۱۰

    شاید بی اغراق بتوان گفت تنها کتاب تألیفی ایرانی در زمینه معماری است که به شیوه درست ارایه شده است. به غیر قلم قوی و شفاف نویسنده محتوای کتاب اصیل و با پژوهش عمیق و تفکر دقیق مطرح شده است. کتاب پیامش معین و در سرتاسر متن قابل پی گیری است. بعد خواندن بار اول تازه مخاطب مَی تواند کتاب را بار دوم شروع کند بی آنکه احساس خستگی کند. هر صفحه کتاب هزاران آموزش دارد. قیمت و کیفیت کتاب تعجب بر انگیز است. کتابی در عین تواضع و بی ادعا که بیش از هر کتاب فارسی معماری دارای مضامین ژرف است.

  • جمشید سلیمی منصوری wrote on ۲۹ اردیبهشت, ۱۳۹۷, ۱۳:۵۷

    سلام 
    با تشکر  از دکتر رضایی بزرگ ، کتاب سرشار از اطلاعات کاربردی برای شهرسازان ، برنامه ریزان و طراحان شهری بوده و بهترین ارائه قیاسی برای طراحی هاست . 

نظر دهید

لطفا پاسخ صحیح را در کادر وارد نمایید. *

تمام حقوق این سایت برای © 2018 معمار نیوز محفوظ است.هرگونه استفاده از مطالب این سایت بدون کسب اجازه کتبی پیگرد قانونی دارد.
flickrtumblrtwittergoogle_pluslinkedininstagramfacebook